از کدخدایی تا شورای محله برگشت مدیریت محلات با تأکید بر مساجد
لیزر تگ: به گزارش لیزر تگ، معاون فرهنگی و اجتماعی شورایعالی فرهنگی با تاکید بر ضرورت بازگشت به الگوی مدیریت محلی، از تدوین طرح «محله محوری با تمرکز بر مساجد» اطلاع داد و اظهار داشت: حل مسایل اجتماعی محلات نه صرفا با دولت و نه صرفا با مردم امکان دارد، بلکه نیازمند هم افزایی هردو است، چونکه تمرکزگرایی طی دهه ها، نهادهای محلی را تضعیف کرده و الان برای احیای مشارکت اجتماعی، مسجد معتبرترین مرکز اجتماع محلی در کانون یک طرح ملی است.
امید عبداللهی در گفت و گو با ایسنا، با بیان این خبر اظهار نمود: با وجود تأکید رئیس جمهور و ابلاغیه ای که ایشان به دستگاههای مختلف داشته اند، تعدادی از دستگاههای دولتی با فهم نادرست از مفهوم محله محوری، طرح هایی را به عنوان محله محوری عرضه کرده اند که همان امتداد بوروکراسی حاکم است و نه تنها منجر به افزایش عاملیت مردم نخواهد شد، بلکه با تعیین وظایف جدید برای دستگاههای دولتی و گاها بلاتکلیف گذاشتن نحوه تشکیل شورای محله، انتظار می رود که در صورت اجرای چنین طرح هایی، شاهد پیچیده تر شدن اوضاع در سطح محلات باشیم. بدین سبب اگر نگاه منصفانه ای داشته باشیم طرح تهیه شده از طرف شورای عالی که با مشارکت اغلب نهادهای فعال در محلات، دستگاههای دولتی، حاکمیتی، اساتید برجسته دانشگاه و ذیفعان این حوزه و فارغ از هرگونه نگاه حزبی، سازمانی تهیه شده است، می تواند فصل الخطاب مناسبی برای اتخاذ یک طرح جامع برای محله محوری باشد که هم تشکیلات شهری و حاکمیتی را دیده و به آن توجه داشته است و هم پایبند به عاملیت مردم به عنوان رکن اصلی محله محوری است.
وی با اشاره به طرح «محله محوری» در شورای عالی فرهنگی، اظهار داشت: مبحث محله محوری، ریشه ای تاریخی در فرهنگ و نظام اجتماعی ایران دارد. قبل از دوره قاجار، نمونه هایی از مدیریت محلی و محله محوری در کشور وجود داشته و ساختارهایی مانند کلانتر، مختار و کدخدا، قسمتی از فرهنگ ایرانی را شکل می دادند. با گذر زمان و حرکت خیلی از کشورها به سوی تمرکزگرایی، قدرت نهادهای محلی و مدیریت محلات کم کم تضعیف شد و دولت های مرکزی نقش پررنگ تری یافتند. در ایران هم باآنکه بعد از مشروطه اصلاحاتی در این مورد صورت گرفت، اما حقیقت این است که محلات مختلف، مسایل و اقتضائات فرهنگی و اجتماعی متفاوتی دارند و نمی توان با یک نسخه واحد به همه آنها پرداخت؛ به عنوان مثال، شرایط محله هرندی تهران با دارآباد کاملا متفاوت می باشد.
طراحی الگو با مرکزیت مسجد و تقسیم بندی مسایل محلی
عبداللهی با اعلان اینکه با اهتمام و پیگیری دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی برمبنای تأکید رئیس جمهور، طی پنج تا شش ماه گذشته، کار کارشناسی بررسی میدانی و مصاحبه های عمیق و تعامل با نهادها و فعالین حوزه محلات برای طراحی «الکوی محله محوری» انجام شده است، خاطرنشان کرد: در این طرح، محله محوری با مرکزیت مسجد طراحی شده تا قسمتی از اختیارات و قابلیت محله در خدمت حل مسایل همان محله قرار گیرد. تجربه نشان داده که نه دولت ها به تنهایی و نه مردم بصورت مستقل قادر به حل مشکلات محلات نیستند و دولت باید نقش پشتیبان و تسهیلگر حرکت های مردمی را ایفا کند.
تدوین جامع ترین و کامل ترین طرح در عرصه محله محوری
معاون فرهنگی و اجتماعی شورای عالی فرهنگی با اشاره به تجربه های پیشین در کشور اظهار داشت: ما مدعی هستیم که جامع ترین و کامل ترین طرح را در عرصه محله محوری تدوین کرده ایم که تمام جوانب امر در آن بررسی شده است که تا حالا مشابه دیگری نداشته است.
وی تصریح کرد: در سالیان اخیر، کارهای گوناگونی در قالب شوراها، دفاتر تسهیلگری، طرح امام محله بنیاد هدایت، برنامه های بازآفرینی شهری و سایر الگوهای توسعه محلی اجرا شده است، اما خیلی از آنها به سبب مشکلات حقوقی، قانونی یا ساختاری به توفیق پایداری در این زمینه نرسیدند. هر چند هر کدام از این طرح ها و نهادها خدمات ارزشمندی را عرضه کرده اند لکن تاثیرات عموما مستمر و ماندگار نبوده است و در تعدادی موارد این ظرفیت ها نه تنها به هم افزایی نرسیده بلکه اثر همدیگر را خنثی نموده اند تعدادی از این طرح ها کاملا دولت محور و برخی دیگر صرفا مردمی بودند، بدین سبب خود این نهادها هم به لزوم تدوین یک طرح جامع که با درنظر گرفتن همه ظرفیتهای موجود این نهادها را در جهت حل مشکلات محله در کنار همدیگر قرار دهد، اذعان دارند ضمن این که محله محوری حقیقی نیازمند حضور همزمان و مؤثر هر دو رکن دولت و مردم است.
توجه به الگوهای رایج محله محوری در تعدادی از کشورها
وی افزود: در تدوین این طرح، علاوه بر بررسی سابقه تاریخی داخل کشور، الگوهای موفق سایر کشورها هم مورد مطالعه قرار گرفته است. به عنوان نمونه، در کشورهایی مانند ترکیه و مالزی، اختیارات قابل توجهی به نهادهای محلی واگذار شده و مردم بوسیله سازمان های محلی در اداره امور مشارکت دارند. همینطور در تعدادی کشورهای اروپائی، الگوی «شهر ۱۵ دقیقه ای» اجرا می شود؛ به این معنا که شهروندان بتوانند حداکثر ظرف ۱۵ دقیقه به خدمات اجتماعی و عمومی مورد نیاز خود دسترسی پیدا کنند.
ظرفیت ۸۰ هزار مسجد و زیرساخت های محلی موجود
عبداللهی با اشاره به ظرفیتهای موجود در کشور اظهار نمود: ایران با وجود حدود ۸۰ هزار مسجد، ۱۸۷۵۰خانه های بهداشت، ۲۵۰۰مراکز «مثبت زندگی» و سراهای محله (۳۴۳ محله در تهران) ۶۳ هزار پایگاه بسیج، بالاتر از ۱۰۰ هزار هیئت مذهبی، بالاتر از ۲۶ هزار کانون فرهنگی مساجد، ۱۶۰۰ هزار خیریه، ۳۰ هزار سازمان مردم نهاد و ۱۱۰ هزار انجمن اولیا و مربیان، قریب به ۱۷۰۰ زورخانه و ۳۷۰۰۰ اماکن ورزشی و نهادهای مختلف مردمی، از زیرساخت های مناسبی برای تشکیل پایگاه های اجتماعی محلی برخوردارست. این مراکز می توانند به کانون هایی برای حل مسایل محله با مشارکت مردم تبدیل شوند.
معاون فرهنگی و اجتماعی شورای عالی فرهنگی اشاره کرد: بررسی های انجام شده نشان میدهد که مسجد، با وجود برخی چالش ها در انجام ماموریت های فعلی خود، همچنان معتبرترین و فراگیرترین مرکز اجتماع محلی در کشور است؛ مرکزی که از اعتماد عمومی برخوردار بوده و می تواند نقش محوری در تحقق الگوی محله محوری ایفا کند.
وی با اشاره به جایگاه مسجد در این الگو خاطرنشان کرد: با وجود برخی چالش ها، همچون کاهش کارکردهای سنتی مانند نماز جماعت در تعدادی مساجد، همچنان مسجد تنها نهادی است که می تواند به عنوان مرکز اصلی اجتماع محلی و محور محله محوری ایفای نقش کند. بر همین اساس، طرح تدوین شده با عنوان «محله محوری با تمرکز بر مساجد» عرضه شده است.
پیش بینی حل مسایل محلات از مسیر نظام اقدام و ارجاع
عبداللهی در تشریح سازوکار این طرح اظهار داشت: مبنای اصلی، شناسایی و احصای مسایل محلی است. برای این منظور، ابتدا باید نظام مسایل هر محله مشخص شود و برمبنای آن، شورای محله شکل بگیرد. این شورا وظیفه تدبیر و پیگیری مسایل مردم را بر عهده دارد. در ساختار این شورا، مسایل به دو دسته تقسیم می شوند؛ قسمتی از مشکلات اجتماعی که با اتکا به ظرفیتهای درون محله ای قابل حل هستند و بخشی که حل آنها نیازمند مداخله نهادهای حاکمیتی و سازمانهای دولتی است.
وی ادامه داد: در سطح محله، ظرفیت هایی مانند خیرین، معتمدان محلی، تشکل ها، انجمن های صنفی، هیأت های مذهبی و سازمان های مردم نهاد حضور دارند که می توانند در قالب یک اجتماع فعال، قسمتی از مسایل را حل وفصل کنند. شورای محله بعد از دسته بندی مسائل، آن دسته از مشکلاتی را که با منابع و توان محلی قابل حل است، بوسیله نظام اقدام پیگیری می کند و بعد از حل مساله، گزارش آن مجدداً به شورا عرضه می شود.
نقش هماهنگ کننده شورای محله در مسایل فرامحلی
معاون فرهنگی و اجتماعی شورای عالی فرهنگی افزود: در مقابل، برخی مسایل ماهیتی فراتر از توان محله دارند و مستلزم ورود مدیرت شهری، وزارتخانه ها یا نهادهای حاکمیتی هستند. در این موارد هم شورای محله نقش هماهنگ کننده را بازی کرده و با ارجاع مبحث به نهاد مربوطه، روند حل مساله را تا حصول نتیجه دنبال می کند. در این فرایند، برای نهادهای مردمی، فرهنگی و همینطور دستگاههای خدمات رسان، شرح وظایف و دستور کار مشخصی تعریف شده است.
ضرورت پشتوانه قانونی و اجرای آزمایشی سه ساله
عبداللهی با تکیه بر خلأهای سیاستگذاری و قانونی در این زمینه اظهار نمود: برای اجرای مؤثر این طرح، نیازمند پشتوانه سیاستی و قانونی هستیم و شورای عالی فرهنگی به عنوان نهاد سیاست گذار، پیگیری این مورد را در دستور کار قرار داده است. تاکنون، مبحث محله محوری دو بار در صحن شورای عالی فرهنگی مطرح شده و پیشبینی می شود در جلسات آتی به تصویب برسد.
معاون فرهنگی و اجتماعی شورای عالی فرهنگی اشاره کرد: برمبنای تصمیم اتخاذشده، اجرای این سیاستها بصورت آزمایشی و در یک دوره سه ساله پیش بینی شده است تا در این بازه، اشکالات حقوقی و اجرائی شناسایی و اصلاح گردد. یکی از چالش های جدی در تحقق محله محوری، تضعیف نهادهای مردمی و مشارکت اجتماعی بنابراین بالاتر از یک قرن تمرکزگرایی است؛ موضوعی که لزوم توانمندسازی اجتماعات محلی و افزایش مشارکت مردمی را دوچندان می کند.
افزایش مساجد فعال در دستور کار
عبداللهی اضافه کرد: در این راه، نهادهایی که ارتباط نزدیک تری با مردم دارند، مأمور ایجاد و تقویت مشارکت اجتماعی شده اند. در عین حال، با عنایت به محوریت مسجد در این طرح، حقیقت این است که از میان حدود ۸۰ هزار مسجد کشور، تنها حدود ۱۰ هزار مسجد بصورت فعال دارای امام جماعت مستقر و برنامه های فرهنگی و اجتماعی منسجم هستند. بر همین اساس، قرارگاه ملی مسجد ماموریت یافته است با احیای کارکردهای فرهنگی و اجتماعی مساجد، در یک فرایند چندساله، تعداد مساجد فعال را افزایش داده و پوشش گسترده تری در سطح کشور ایجاد نماید.
وی همین طور نقش وزارت کشور و شهرداری ها را در موفقیت این طرح کلیدی دانست و اظهار داشت: وزارت کشور به عنوان نهاد متولی مدیریت شهری و تشکیلات محلی، باید در کنار شهرداری ها نقش مؤثری در پیشبرد این الگو ایفا کند تا اجرای طرح با موفقیت همراه شود.
معاون فرهنگی و اجتماعی شورای عالی فرهنگی در جواب پرسشی در رابطه با وضعیت صدمه های اجتماعی در محلات مختلف اظهار داشت: هم اکنون، این طرح هنوز وارد فاز اجرائی نشده لذا آمار دقیق و تفکیک شده ای از وضعیت صدمه های اجتماعی در سطح محلات در دست نیست. هرچند آمارهای کلی در رابطه با برخی صدمه ها مانند مصرف دخانیات وجود دارد، اما ماهیت مسایل اجتماعی در هر محله متفاوت می باشد و اولویت ها باید توسط خود شورای محله و نهادهای محلی شناسایی شود.
وی ادامه داد: امکان دارد در یک محله، مساله اصلی اعتیاد باشد و در محله ای دیگر، خشونت، خودکشی یا صدمه های در رابطه با مهاجرت و...؛ هم اکنون، عرضه آمار دقیق در رابطه با این که کدام محله بیشترین میزان یک صدمه خاص را دارد، امکانپذیر نیست و هرگونه اظهار نظر در این مورد، فاقد پشتوانه آماری معتبر خواهد بود.
عبداللهی در آخر تاکید کرد: شناسایی دقیق صدمه ها و عرضه آمار قابل اتکا، مستلزم ورود طرح به مرحله اجرا و فعالیت میدانی در محلات است. بعد از چند ماه اجرای عملیاتی، میتوان با اتکا به داده های حقیقی، تصویری روشن تر از وضعیت اجتماعی محلات و اولویت های مداخله عرضه کرد.
خلاصه اینکه تدوین جامع ترین و کامل ترین طرح در حوزه محله محوری معاون فرهنگی و اجتماعی شورای عالی فرهنگی با اشاره به تجربه های پیشین در کشور گفت: ما مدعی هستیم که جامع ترین و کامل ترین طرح را در حوزه محله محوری تدوین کرده ایم که تمام جوانب امر در آن بررسی شده است که تا حالا مشابه دیگری نداشته است. همین طور در تعدادی کشورهای اروپائی، الگوی شهر ۱۵ دقیقه ای اجرا می شود؛ به این معنا که شهروندان بتوانند حداکثر ظرف ۱۵ دقیقه به خدمات اجتماعی و عمومی مورد نیاز خود دسترسی پیدا کنند. ظرفیت ۸۰ هزار مسجد و زیرساخت های محلی موجود عبداللهی با اشاره به ظرفیت های موجود در کشور اظهار داشت: ایران با وجود حدود ۸۰ هزار مسجد، ۱۸۷۵۰خانه های بهداشت، ۲۵۰۰مراکز مثبت زندگی و سراهای محله (۳۴۳ محله در تهران) ۶۳ هزار پایگاه بسیج، بالاتر از ۱۰۰ هزار هیات مذهبی، بالاتر از ۲۶ هزار کانون فرهنگی مساجد، ۱۶۰۰ هزار خیریه، ۳۰ هزار سازمان مردم نهاد و ۱۱۰ هزار انجمن اولیا و مربیان، قریب به ۱۷۰۰ زورخانه و ۳۷۰۰۰ اماکن ورزشی و نهادهای مختلف مردمی، از زیرساخت های مناسبی برای تشکیل پایگاه های اجتماعی محلی برخوردارست.
منبع: lazertag.ir
این مطلب را می پسندید؟
(0)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان لیزرتگ در مورد این مطلب
نظر شما در مورد این مطلب
نام:
ایمیل:
نظر:
سوال:
= ۷ بعلاوه ۵